VanDerEndeGroep

Keeps your business running
0174 51 50 50

Verti-fan praktijk ervaringen 2009

Praktijkervaring met Verti-fan in diverse teelten.

Door middel van het Verti-Fan verticale ventilatiesysteem wordt een beter kasklimaat verkregen.

De Verti-Fan bestaat uit een ventilator die in de kas d.m.v. rvs steunen aan de onderkant van de tralielegger wordt gemonteerd. Indien daar een scherm is geïnstalleerd wordt de ventilator aan een langere steun 30 cm onder het scherm gemonteerd. Aan de ventilator is een plastic slurf bevestigd met een diameter van 38 cm die rechtstandig naar beneden hangt tot op 40 cm boven het grondoppervlak. Aan het uiteinde van de slurf wordt een ronde of een ovale rvs ring gemonteerd die de slurf stabiel maakt en zorgt dat de uitblaasopening open blijft. De ovale uitvoering geeft meer ruimte in het pad voor het passeren van buisrail karren.
De ventilator is speciaal ontworpen om bij een verticale opstelling door een slurf te kunnen blazen met zo min mogelijk verlies van capaciteit.

Het doel van de Verti-Fan is een verticale luchtbeweging te creëren zonder het gewas te bewegen. De lucht die uit de slurf komt verdeelt zich over de grond en gaat omhoog door het gewas
Bij de teelt van vruchtgroenten op goten die minimaal 50 cm boven de grond hangen komt één Verti-Fan per ± 450 m² kas. De ventilator heeft een capaciteit van 3500 m³ per uur.
De Verti-Fan wordt aangesloten op een paneel met toerenregelaar, zodat indien nodig bij een kleiner en kwetsbaarder gewas de capaciteit van de ventilator kan worden verlaagd.

Samengevat zijn de voordelen van het Verti-fan systeem:

  • Geringe horizontale en verticale temperatuurverschillen.
  • Betere verdeling en opname van CO2.
  • Betere beheersing van de luchtvochtigheid.
  • Geen stilstaande lucht onderin het gewas.
  • Energiebesparing door een lagere minimum buistemperatuur
  • Luchtramen kunnen langer dicht blijven.
  • Temperatuur verlagen tijdens warme avonden en nachten.
  • Beter gewas en zwaardere vruchten
  • Minder schimmelproblemen.

Geringe horizontale en verticale temperatuurverschillen.
Warme lucht bovenin de kas veroorzaakt door instraling en belichting wordt door de Verti-Fan onderin de kas gebracht. Ook warmte bij gevels door instraling wordt verspreid. Daardoor zijn er horizontaal en verticaal minder temperatuurverschillen in de kas. Hierdoor is de gewasgroei uniformer en valt het begin van de oogst in de gehele kas ongeveer gelijk.
In een kas van 3 ha met paden van 80 m lengte was het verschil in bladtemperatuur bij het middenpad en de gevel 5ºC. Na installatie van de Verti-Fan is dit verschil teruggebracht naar minder dan 1ºC.
In een kas van 1 ha met tomaten was een temperatuurverschil van 6ºC. Er is belichting en ook
Verti-Fan geïnstalleerd, daarna was het temperatuurverschil minder dan 1ºC, terwijl door belichting temperatuurverschillen juist toenemen.
Bij een lage buitentemperatuur wordt de koude lucht bovenin de kas door de Verti-Fan weggezogen en beneden gemengd met de warmere kaslucht. Dit verlaagd het risico van koude plantkoppen.

Betere verdeling en opname van de CO2.
Bij weinig of geen luchtbeweging tussen de bladeren zal de CO2 concentratie vlak bij het bladoppervlak dalen door de opname van de CO2 en te beperkte aanvoer. Met de Verti-Fan brengt de opstijgende lucht de CO2 beter tussen de bladeren, de plant zal daardoor meer CO2 opnemen. Door de luchtcirculatie wordt ook CO2 beter verdeeld door de gehele kas.

Betere beheersing van de luchtvochtigheid.
Doordat de warme en drogere lucht naar beneden wordt getransporteerd kan de relatieve luchtvochtigheid onderin het gewas lager worden (warme lucht kan meer vocht opnemen dan koude lucht). Nat slaan van het gewas of vruchten komt daardoor minder vaak voor.
Bij een tomatenteler met een vast foliescherm was bij een buitentemperatuur van 1oC de kastemperatuur onderin 2.2oC lager en de luchtvochtigheid 6% hoger dan bovenin. Twee uur na het aanzetten van de Verti-Fan was de temperatuur onderin 0.3oC lager en de luchtvochtigheid 1% hoger dan bovenin. Door de betere luchtbeweging kan vochtige lucht ook beter condenseren tegen het glas, hierdoor wordt de luchtvochtigheid verlaagd.

Geen stilstaande lucht onderin het gewas.
De Verti-Fan blaast de lucht tot onderin het gewas, deze lucht verplaatst zich horizontaal over de bodem en stijgt weer langzaam op door het gewas. Deze veelal warmere lucht bevordert de verdamping en houdt het gewas actiever.

Energiebesparing door een lagere minimum buistemperatuur.
Een minimum buistemperatuur is meestal nodig om het gewas te activeren en de luchtvochtigheid te sturen. De langzaam opstijgende lucht van de Verti-Fan in het gewas neemt deze taak voor een deel over. Daardoor kan veelal met een lagere minimum buistemperatuur worden volstaan. In de praktijk wordt daardoor wel een energiebesparing van rond de 5% gehaald.

Luchtramen kunnen langer dicht blijven.
Door het wegzuigen van de warme lucht bovenin de kas is afluchten van warmte minder nodig. Ook door de betere beheersing van de luchtvochtigheid kunnen de luchtramen langer dicht blijven of kan de raamopening kleiner blijven. Dit kan weer een wat hoger CO2 gehalte opleveren.

Temperatuur verlagen tijdens warme avonden en nachten.
In het binnenland zijn er in de zomermaanden soms warme dagen waarna met een windstille avond de kastemperatuur veel te lang hoog blijft. Met Verti-Fan is het dan mogelijk om koelere buitenlucht binnen te halen. Dit voorkomt in warme perioden het “afbranden”van het gewas. In de aubergineteelt wil men in de zomer bij zonsondergang de temperatuur tot onderin het gewas snel naar omlaag brengen. Met Verti-Fan lukte dit in 1,5 uur.

Beter gewas en zwaardere vruchten.
Met Verti-Fan is door de gelijke temperatuur het gewas uniformer. De betere luchtbeweging in combinatie met een grotere CO2 opname werkt positief op het gewas. Bij tomaat bleven de planten 1-2% korter en waren de bladeren 5% langer en ook de kop was 3-4% dikker. Bij aubergine vindt men de bladkleur ook donkerder. Bij dit gewas was aan het einde van de teelt de kop van de plant nog wat frisser en groener. De auberginevruchten waren bij eenzelfde omvang 20-30 gram zwaarder dan in een afdeling zonder Verti-Fan.

Minder schimmelproblemen.
Verti-Fan geeft een goede luchtbeweging door het gewas waardoor plaatselijk een te hoge luchtvochtigheid kan worden voorkomen, daardoor krijgen schimmels veel minder kans het gewas aan te tasten. Bij tomaat werden minder Botrytis plekken op de stengel gevonden.

Belangrijke punten bij het gebruik van Verti-Fan

Voor een goede luchtverdeling is tijd nodig.
De ervaring heeft geleerd dat de ventilatoren ongeveer 1,5 uur moeten draaien om een goede menging van de kaslucht te krijgen. Het voor een korte tijd aan- en afzetten heeft dus geen zin.

Voorzichtig met koude lucht naar beneden blazen.
Als koude lucht door de luchtramen of van boven een energiescherm wordt aangezogen en naar beneden wordt geblazen kan het onderin het gewas te koud worden. Als deze lucht veel kouder is dan de minimum ruimtetemperatuur zal zowel het gewas als het substraat te veel afkoelen wat nadelig is voor de groei. Bij koude stengels en vruchten kan bij het snel stijgen van de ruimtemperatuur condensatie optreden (nat slaan).

Als het gewas anders gaat reageren, kan bijsturen nodig zijn.
De betere luchtbeweging door het gewas kan zowel de verdamping als de groei bevorderen. Het kan dan nodig zijn om door verhoging van de ruimtetemperatuur en/of de minimum buistemperatuur de juiste balans in het gewas te houden.

Luchtbeweging kan ziekten verspreiden.
Met Verti-Fan kan het optreden van schimmelziekten worden beperkt. Als er echter schimmelziekten in het gewas voorkomen kunnen de schimmelsporen door de luchtbeweging zich gemakkelijk verspreiden. In die situatie moeten de ventilatoren worden uitgezet.

Verti-Fan is geen luchtontvochtigingssysteem.
In de nazomer kan buiten de luchtvochtigheid soms hoog zijn. Als deze vochtige lucht via de
Verti-Fan onder het gewas wordt gebracht kan dit het optreden van schimmelziekten bevorderen. Door het aanhouden van een goede minimum buistemperatuur kan de luchtvochtigheid worden verlaagd.

Krijn Buitelaar
Teeltadviseur

Klik hier om terug te gaan naar de productpagina van de Verti-Fan.